Przyszedł czas na kolejny czas przeszły. O dziwo, będzie to, podobnie jak pretérito perfecto simple (indefinido) również czas dokonany. Zatem po co nam pretérito perfecto compuesto?

Pamiętacie, że indefinido stosowaliśmy w przypadku zamkniętych przedziałów czasowych? No więc nasz dzisiejszy bohater „załatwi nam” przedziały otwarte. Innymi słowy, pretérito perfecto compuesto wskaże nam na związek wykonanej czynności z teraźniejszością.

Zacznijmy jednak od nazwy, w której widzimy słowo compuesto czyli złożony. Faktycznie, czas ten składa się z dwóch części. Pierwszą stanowi odmieniony w odpowiedniej osobie czasownik haber w czasie teraźniejszym:

(yo) he
(tú) has
(él) ha
(nosotros) hemos
(vosotros) habéis
(ellos) han

Drugą natomiast, participio pasado czyli imiesłów. Imiesłowy mogą być regularne (dla pierwszej grupy odcinamy końcówkę -ar i wstawiamy -ado hablar -> hablADO; dla drugiej i trzeciej grupy odcinamy końcówkę -er lub -ido i wstawiamy -ido comer -> comIDO, vivir -> vivIDO). Część participios jest nieregularnych:

abrir abierto
cubrir cubierto
decir dicho
escribir escrito
hacer hecho
morir muerto
poner puesto
resolver resuelto
romper roto
satisfacer satisfecho
ver visto
volver vuelto

Pamiętajcie, że czasowniki złożone, czyli te, które „zawierają” w sobie inne, będą miały tę samą nieregularność: descubrir -> descubierto

Istnieją również trzy czasowniki, które mają podwójne participios i można używać zarówno ich form regularnych jak i nieregularnych:
freír smażyć ->freído /frito
imprimir drukować ->  imprimido/ impreso
proveer zaopatrywać -> proveído /provisto

No dobrze, czyli wiemy jak to się odmienia, to teraz: jak się tego używa?

Po pierwsze, użyjemy pretérito perfecto compuesto, żeby mówić o doświadczeniach. W tym kontekście typowe będą następujące określenia czasowe:

todavía no/aún no jeszcze nie
ya już
nunca/jamás nigdy
alguna vez w pytaniach w znaczeniu kiedykolwiek

¿Has estado en Argetina alguna vez? Czy kiedykolwiek byłeś w Argentynie?
Nunca he jugado al ajedrez. Nigdy nie grałem w szachy.

Użyjemy również naszego bohatera mówiąc, że coś zdarzyło się w otwartym przedziale czasowym. Czyli na przykład:

hoy/este día dzisiaj
esta semana w tym tygodniu
este fin de semana/mes/año w ten weekend/w tym miesiącu/w tym roku
estas vacaciones w te wakacje
toda mi vida przez całe moje życie

Czasami nasze pojęcie otwartego przedziału czasowego różni się od hiszpańskiego. Wyobraźmy sobie wrześniową rozmowę, gdy mówimy, że w te wakacje pojechaliśmy w góry. Skoro wakacje się skończyły, to dla nas jest to czas zamknięty, a dla Hiszpana jednak otwarty… Na szczęście istnieje magiczne słowo este i jego pochodne: esta, estos, estas czyli ten, ta i te. Właśnie one będą nam wskazywały, że dany czas jest otwarty (ma związek z teraźniejszością).

Estas vacaciones he ido a las montañas.

Innymi typowymi określeniami dla tego czasu są:

últimamente ostatnio
recientemente /hace poco niedawno

Últimamente me ha dolido mucho la cabeza. Ostatnio bardzo bolała mnie głowa.

Pretérito perfecto compuesto wykorzystamy również mówiąc o czynnościach przeszłych, których rezultaty widać aktualnie (tutaj niestety nie zawsze możemy posiłkować się jakimiś wyrażeniami czasowymi).

Mi marido se ha roto la pierna. Mój mąż złamał sobie nogę. (teraz jest złamana)
¡Qué bolso tan bonito! ¿Dónde lo has comprado? Ale ładna torebka! Gdzie ją kupiłaś?

 

Na zakończenie powinniście wiedzieć, że nie wszędzie pretérito perfecto compuesto używany jest w równym stopniu. W Hiszpanii używa się go powszechnie (oprócz np. Galicii), a w Ameryce jest z tym różnie: w niektórych rejonach należy on do mowy bardziej formalnej lub archaicznej, w innych jest używany na co dzień, choć nieco rzadziej niż w Hiszpanii… I czy to nie jest piękne? 🙂

 

Do zobaczenia za tydzień,

Lidia

 

 

 

 


Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *