Sądząc po tytule dzisiejszego wpisu, który oznacza szósty zmysł, można by wnioskować, że mowa dziś będzie o duchach (widzieliście „Szósty zmysł”?). Mam nadzieję, że Was nie zawiodę, ale naszym bohaterem będzie el mundo sensual  – świat zmysłowy.

Zmysłów w zmysłowym świecie jest pięć – los cinco sentidos, a czasownikiem wyrażającym ich odbieranie jest percibir. I chociaż w wielu przypadkach przetłumaczymy go jako wyczuwać, to w języku polskim brak nam jednoznacznego tłumaczenia, inaczej bowiem przetłumaczymy percibir un olor – wyczuć zapach, a inaczej percibir un sonido – usłyszeć dźwięk. Lepiej uniwersalność tego czasownika oddaje nam jego rzeczownik la percepción, który możemy przetłumaczyć jako percepcję.

Zacznijmy od el sentido del tacto zmysłu dotyku, albo po prostu el tacto czyli dotyku. Tutaj czynnikami składowymi będą: la presión nacisk, la temperatura (nie wymaga tłumaczenia 😉 ), la aspereza  chropowatość, szorstkość lub la suavidad gładkość, delikatność oraz la dureza twardość.

Jeżeli chodzi o el sentido del oído (lub samo el oído) czyli zmysł słuchu (słuch) to wyłapuje on sonidos – dźwięki mierzone w decibelios czyli decybelach. Osoba pozbawiona słuchu jest sorda głucha i cierpi na sordera głuchotę. Osobę, która dodatkowo nie mówi określimy mianem sordomudo głuchoniemy. Pamiętajmy, że nazwy oreja użyjemy jedynie do określenia ucha zewnętrznego, zaś wszystko co „w środku” to oído.

El sentido del gusto (el gusto) – zmysł smaku (smak) umożliwia nam odbieranie sabores smaków za pomocą papilas gustativas kubków smakowych. Istnieje pięć podstawowych smaków: dulce słodki, salado słony, ácido kwaśny, amargo gorzki oraz umami, a od pewnego czasu niektórzy naukowcy proponują dodanie szóstego harinoso – mącznego (teraz już wiadomo, dlaczego tak lubimy pastę!).

Kolejny na liście jest el sentido del olfato (el olfato) czyli zmysł węchu (węch). Dzięki niemu możemy mieć do czynienia z el aroma – aromatem, przyjemnym zapachem albo el hedor czyli smrodem. Pamiętacie, że czasownik oler pachnieć, wąchać ma w czasie teraźniejszym oboczność i zmianę ortograficzną: yo huelo etc.?

Na końcu omówmy el sentido de la vista (la vista) – zmysł wzroku (wzrok). Pozbawienie zmysłu wzroku czyli ślepota to la ceguera, a niewidomy to ciego. Można mieć jeszcze problem z widzeniem barw i cierpieć na daltonizm el daltonismo. Istnieją liczne inne wady wzroku defectos de la vista, ale najczęściej występują la miopía krótkowzroczność (ser miope – być krótkowidzem albo krótkowzrocznym w przenośnym znaczeniu) oraz hipermetropía dalekowzroczność  (hipermétrope – dalekowidz). Można również kolokwialnie powiedzieć: no veo bien de lejos / soy corto de vista nie widzę dobrze z daleka albo no veo bien de cerca nie widzę dobrze z bliska. Wady wzroku korygują okulary korekcyjne gafas graduadas lub soczewki kontaktowe lentes de contacto/lentillas. Uwaga, w Ameryce Południowej na okulary mówi się częściej lentes albo anteojos.

Na koniec wróćmy do el sentido, który nie zawsze będzie zmysłem i który w różnych znaczeniach możemy spotkać w takich popularnych wyrażeniach jak:
el sentido de humor poczucie humoru
el sentido común zdrowy rozsądek
cobrar sentido nabierać sensu
sin sentido bez sensu
en el sentido de las manillas del reloj zgodnie z ruchem wskazówek zegara

Do przeczytania w przyszłym tygodniu,

Lidia

 


Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *