Bardzo często moi uczniowie (pozdrawiam serdecznie!) rozpoczynający naukę pytają ile jest czasów w hiszpańskim. Już ilość samych przeszłych ich przeraża (ale i fascynuje). Dzisiaj chciałabym pokazać Wam , że trzy czasy przeszłe, o których mówiliśmy już na blogu  w większości przypadków mają bardzo konkretne użycia, a co za tym idzie, nie są zbyt trudne w zastosowaniu.

Kiedy chcemy powiedzieć coś o przeszłości, w hiszpańskim musimy zastanowić się nie tylko nad aspektem dokonanym (przeczytałam) albo niedokonanym (czytałam) danej czynności, ale również nad jej stosunkiem do teraźniejszości. Czyli musimy sobie zadać nie tylko pytanie czy coś się zdarzyło, czy działo, ale również czy ma to związek z „teraz” czy nie.

Zacznijmy, po kolei, od aspektu. Najczęściej aspekt niedokonany wyrazimy poprzez czas pretérito imperfecto – żaba żmija 😉 Czyli przy wszelkich opisach ludzi, zwierząt, przedmiotów, emocji czy sytuacji, wyrażaniu przeszłych nawyków oraz tła innych czynności (najczęściej dokonanych) używamy p. imperfecto.

Czasy pretérito perfecto simple i compuesto z kolei odpowiadają aspektowi dokonanemu, czyli dzięki nim odpowiemy na pytanie, co się zdarzyło (najczęściej), czyli będą tworzyć narrację. Skąd zatem wiedzieć, kiedy zastosować jeden, a kiedy drugi? Tutaj musimy rozważyć, jaki związek z teraźniejszością ma dana czynność, a konkretniej czy czas, w którym się zdarzyła jest zamkniętą przeszłością, czy może ma styczność z aktualnością.

Jeżeli przeszłość jest zamknięta i w żaden sposób nie dotyka teraźniejszości (ayer wczoraj, el mes pasado w zeszłym miesiącu, itd.) wtedy użyjemy pretérito perfecto simple (indefinido). Natomiast w przypadku otwartych przedziałów czasowych (hoy dzisiaj, este mes w tym miesiącu) nasz wybór padnie na pretérito perfecto compuesto (zajrzyjcie do linków, klikając na nazwy czasów, aby znaleźć więcej określeń czasowych, one bardzo ułatwiają sprawę!)

Mamy teorię, pora na praktykę. Rozbierzmy na czynniki pierwsze kilka zdań.

Kiedy byłam dzieckiem, nie lubiłam pomidorów.

Zacznijmy od aspektu: czy tutaj coś wydarzyło? Nie, obie części zdania są opisami, zatem musimy zastosować czas imperfecto:

Cuando era niña, no me gustaban los tomates.

A teraz zdanie: Kiedy byłam dzieckiem (1), spadłam z roweru (2) i złamałam rękę (3).

Jak wygląda aspekt? W części (1) mamy do czynienia z opisem, jednak (2) i (3) część to narracja, jednorazowa czynność. Czyli w (2) i (3) musimy rozważyć związek z teraźniejszością. W obu przypadkach jest to zamknięta przeszłość, zatem używamy indefinido:

Cuando era niña, me caí de la bici y me rompí el brazo.

No to jeszcze jedno: Wczoraj poszłam do kina (1), a dzisiaj byłam w teatrze (2).

Co z aspektem? W obu przypadkach jest on dokonany, czyli musimy skoncentrować się na stosunku do teraźniejszości. W pierwszym wypadku czas jest zamknięty (p. perfecto simple), natomiast w drugim otwarty (p. perfecto compuesto), zatem zdanie będzie wyglądało następująco:

Ayer fui al cine y hoy he estado en el teatro.

¡Ojo! Uwaga! Nie zawsze polski aspekt niedokonany będzie odpowiadał p. imperfecto. Gdybyśmy pierwszą część ostatniego zdania sformułowali następująco: „wczoraj byłam  w kinie”, wtedy w pierwszym odruchu chcielibyśmy użyć żaba-żmija. Dlatego tak ważne są określenia czasowe. Jeżeli mamy słowo ayer i żadnych przesłanek, aby stwierdzić, że „byłam w kinie” jest opisem, wtedy musimy użyć p. indefinido:

Ayer estuve en el cine.

Porównajcie to ze zdaniem: Wczoraj, kiedy byłam w kinie (1), zadzwonił do mnie Paco (2).

W tym przypadku (1) jest tłem dla (2), czyli tylko dwójkę traktujemy jako dokonaną, na dodatek w czasie zamkniętym, zatem zdanie to powinno brzmieć:

Ayer, cuando estaba en el cine, me llamó Paco.

Na zakończenie zostawiam Wam kilka zdań do rozłożenia na czynniki pierwsze i przetłumaczenia. Jeżeli potrzebujecie pomocy, piszcie w komentarzach.

  1. W zeszłym roku byliśmy w Walencji, ale w tym roku nie mieliśmy wakacji.
  2. Ana czytała gazetę, a Diego oglądał telewizję.
  3. Kiedy Marta była młodą dziewczyną, miała długie włosy.
  4. A: Byłeś kiedykolwiek w Ameryce? B. Tak, 2 lata temu odwiedziłem Argentynę.
  5. Kiedy wracałam do domu, spotkałam Roberto.

No i koniecznie zajrzyjcie do wpisów o poszczególnych czasach wielkiej trójki, bo znajdziecie tam nie tylko wyrażenia czasowe, ale i ich formy.

¡Hasta la próxima!

Lidia


Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *